TORBALI OVASI DOMATES KIRMIZISINA BOYANDI

Toprakla Gelen 10 Ağustos 2019

ÖZGÜR KURŞUN

Güneşin çayır cayır yaktığı bir sabah yolları kısa sürede tüketerek varıyoruz Torbalı ovasına. Bu günlerde ova kıpkırmızı. Domatesler hasat edilmiş bütün ovaya yayılmış adeta. Biz sıcakta kameramızla çalışamazken mevsimlik işçiler durmadan çalışıyorlar çoluk çocuk. Domatesler dökülüyor tarlaya, bir yandan kesiliyorlar bir yandan tuzlanıyorlar. Yakıcı güneşin altında kurumuş olanlar işlenmek ve ardından ihraç edilmek üzere çuvallanıp fabrikalara gönderiliyorlar.

Turgutlu ovasından her yıl 60 ila 70 ton kuru domates ihraç ediliyor Amerika’ya, Avrupa’ya ve Asya’ya… 15 kilo yaş domatesten bir kilo kuru domates elde edilebildiğini düşünürseniz yapılan faaliyetin büyüklüğünü ancak idrak edebiliyorsunuz. Bu büyük organizasyonun bir parçası da Hüseyin Önder. Kendisi Torbalının en büyük kuru domates üreticilerinden. Bu sene rekolteden şikâyetçi.

“Bu sene verimli bir yıl olmadı. Tüccarların, çiftçinin beklediği o rekolte kesinkes yok. Ben 94 yılından beri ile uğraşıyorum domates ekimiyle. Aynı zamanda kurutma sergisini de kendim açıyorum. Bu sene hava şartlarından mallarda kademe oluştu. Kademe oluşunca da istediğimiz verimi alamadık. Hâlbuki dikimi çok fazla yapmıştık ama verim düşük oldu. Üstelik girdilerde artınca bu sene kuru domatesimi istediğimiz fiyatın altında vermek zorunda kaldık.”

VERİM BEKLENDİĞİ GİBİ DEĞİL

Hüseyin Önder verimden şikayetçi olsa da tarlada çalışan sezonluk tarım işçileri durmaksızın çalışıyor. Bu sıcağın altında çalışmak kolay değil. Çoluk çocuk tarlada konuşanlarla sohbet ediyoruz. Mehmet İlik ve ailesi bin 500 km yol kat etmişler buraya gelmek için.

“Urfa’dan buraya geldik 6 kişilik bir aile olarak bin 500 kilometre yol yaptık. Bu sıcakta çok zahmetli bir iş. Sabahın erken saatlerinde başlıyoruz. Bir yandan domatesler kesiliyor bir yandan tuzlanıyor. Kurumuş olanları çuvallara doldurup kamyonlara yüklüyoruz. Evet, para kazanıyoruz ama emeğinizin karşılığını tam alamıyoruz.”

Domates önemli bir ürün bölge insanı için. Yetiştirmesi, üretmesi zor. Bir de iklim koşulları eklenince üreticinin işi gerçekten zor. Üretici Hüseyin Önder işçileri biraz sitem etse de işletmesinde birçok aileye iş imkânı sağlıyor.

“Şu anda sadece kesimde 40- 50 işçi çalışıyor. Yıllık bütün domates işçilerine verdiğim rakam 400-500 milyar lirayı buluyor. Bir de mazotu gübresi eklenince üretim maliyetimiz çok yüksek rakamları buluyor. Üstelik bu sene krizle birlikte geçen senenin de altında verdik domatesi. Geçen sene kurusuna 12. 5- 13 lira veriyorduk bu sene 11- 12 liralardan bahsediliyor. Her türlü maliyet arttı çiftçimizin ayakta durması çok zor geçen sene salçalık domatesi 500-600 liraya verdik. Bu sene 450 liradan anca satabileceğiz. En ufak bir fiyat artışında biz üreticiye yükleniyor insanlar. Herkes bize bağırıyor ama inanın maliyet artışlarından dolayı bizde mağduruz.”

RAKAMLARIN IŞIĞINDA DURUM

Torbalı ovasında hem üretici hem de çalışan dertli. Sektörün genel durumunu sormak için Torbalı Ziraat Odası Başkanı Yılmaz Girgin’le buluşuyoruz. O da bir üretici aynı zaman da. Bize ovadaki ihracatı ve üretimi anlatıyor. Genelde bir şikâyet varsa da Başkanın verdiği rakamlar ileriye doğru iyileşmenin kanıtı.

“Torbalı Ovası’nda 50 bin dekarda üretim yapıyoruz. Ova ortalaması 7 ton civarında. Geçen seneye nazaran bu sene daha iyi. Hemen hemen 350 bin ton civarında domates bekliyoruz. Bunun 60 ila 70 bin tonu kurutmaya gidiyor. Bunun karşılığında 4 bin 500- 5 bin ton civarında kurutulmuş domatesi Avrupa ülkelerine Amerika’ya ihraç ediyoruz. Torbalı’nın en büyük ihracat kalemlerinden biri kurutulmuş domates. Bunun birçok sebebi var. Çünkü burada domatesin hava ve iklim koşulları kurutulmasına müsaade ediyor. Çiğ oranı fazla değil. Böylece kaliteli bir kurutma sağlanıyor. İhracatımız da son yıllarda artarak devam ediyor. Biz de bundan memnunuz.”

Torbalı ovasından artık ayrılmamızın zamanı. Biz sıcağa katlanmakta zorlansak da tarlada çalışan emekçiler, ekmek parası için devam etmek zorundalar. Genimizde domates ve tuz kokusuyla, dilimizde söylemediklerimizle buradan ayrılmak zorundayız. Emekçinin çilesi ve sorunlarını arkada bırakıp şehrin koşuşturmacasına bırakıyoruz kendimizi. Bundan böyle kışın sofralarımız süsleyen kuru domatesleri yerken bir farklı yutkunacağız.


Yazı hakkında yapılan yorumlar

avatar
  Subscribe  
Bildir

Haber Bülteni

Toprakla Gelen sitesinde paylaşılan son dakika haberleri ve özel röportajları anında posta kutunda görmek ister misin?


Sosyal Medyada Biz

Yazarlarımız

Nihat DELİBAŞITüm
Yazıları
Enver OlgunsoyTüm
Yazıları
Özgür KurşunTüm
Yazıları
burcuesmerTüm
Yazıları
Türker AdakaleTüm
Yazıları
Aydın ŞenerTüm
Yazıları
Sinan DoğanTüm
Yazıları
Özdem EkinciTüm
Yazıları
Erdim ERDURANTüm
Yazıları
Destina AkgünTüm
Yazıları