ŞİŞKO PATATES

Toprakla Gelen 13 Mart 2019

Enver OLGUNSOY

Halkımızın domates ve soğandan sonra en çok tükettiği besinler arasındadır mütevazi patates. Ama öyle mütevazi görüntüsüne aldanmayın, ondan tarihi değiştiren yiyecek diye söz ediliyor. Hatta son zamanlarda Türkiye’de de tarihi değiştireceğini düşünen büyük bir kitle var. Örneğin, İrlanda da patates kıtlığı olmasa ne Reagan ne Kennedy ABD başkanı olmayacakmış. Zira 18.yüzyılda İrlandalıların ana gıda maddesi patatesmiş. Mildiyö hastalığı patates kıtlığına sebep olunca, 1 milyon İrlandalı açlıktan ölmüş, 1 milyondan fazlası da ABD’ye göç etmek zorunda kalmış, 5000’i de zamanımızda göçmenlerin başına geldiği gibi denizde boğulmuş. İşte o ABD’ye ayak basan 1 milyon içinde, Reaganlar ve Kennedyler var. Şimdilerde de ülkemizde patatesin pahalılığından Türkler göç verir oldu ABD’ye, AB’ye. Onlardan da ABD başkanı bekliyoruz. İrlandadan olur da Türkiye’den başkan olmaz mı. Üstelik İrlanda’da bu kadar önemli bir yiyecekken, ABD’de henüz tanınmıyormuş patates. ABD’ye göç eden İskoçlar tanıştırmış patatesle Kuzey Amerika’yı.

GÜNEY AMERİKA’DA ORTAYA ÇIKIYOR

Tabii, bu da ilginç zira patates ilk kez Güney Amerika’da Peru’da ortaya çıkıyor, oradan İspanyollar ile kıta Avrupa’sına geçiyor. Oradan tekrar gerisin geriye Kuzey Amerika’ya Avrupalılarca götürülüyor. Ülkemize ise 19.yüzyılda, Adapazarı bölgemizde tarımı yapılmaya başlamış. 1876 yılında ilk kez yetiştirildiğine dair araştırmacıların yayınları var. Ancak sağlam ve hastalıksız patates tohumları 1910 yıllarında temin edildikten sonra kitlesel olarak üretim başlıyor. Yani yaklaşık topu topu sadece yüz yıllık bir geçmişi var patatesin ülkemizde.

Ne garip değil mi, sanki ülkede yüzyıllardan beri varmış, insanımız tüketiyormuş gibi bir düşünce oluşuyor kafamızda, ama yaklaşık yüz yıl önce yok. Yine bu pahalılıkta patates yokmuş gibi davranmak bence çok iyi bir çözüm yolu gibi görünüyor. Hem de Berat bey bu çözümden son derece mutlu olacak, kuyruklar şıp diye varlık kuyruğuna dönüşecektir. Aslında İnka’lar tarafından Güney Amerika And dağlarında, Peru’da 8 bin yıldan bu yana tüketildiği sanılıyor, yani Dünyada mevcudiyeti çok eski ama insan yiyeceği olarak modern dünyada tarihi çok yeni. 

C VİTAMİNİ DEPOSU PATATES

Şimdi gelelim patatesin faydalarına. Bir defa C vitamini deposudur. Tam bir karbonhidrat bombasıdır. İçeriğinde yağ bulunmaz. Çinko, manganez, fosfor, niacin ve B6 vitamini ihtiva eder. Kabuğu ile tüketilirse büyük bir potasyum kaynağı ve tansiyon düşürücü etkisi var ve ihtiva ettiği liflerle bağırsak hareketlerini düzenleyici etki yapıyor, kolestrolü düşürüyor. Beslenme uzmanları lifli olmasını överken, nişasta deposu olması nedeni ile pek de tüketilmesini istemezler, hele hele en lezzetli patates yiyeceği olan kızartmasını yerden yere vururlar. Cipsi tamamen yasaklarlar. Bu arada patates diyeti ile hızla kilo verdiren diyet uzmanlarının varlığından da söz etmek gerek. Ancak bu doğru bir diyet değildir. Hatta diyabet hastaları patates yememelidir.

AŞIRIYA KAÇMADAN TÜKETMELİ

Bense bu sevilerek tüketilen sebzeyi aşırıya kaçmadan kızartma şeklinde değil haşlayarak, fırında pişirerek ya da yemeğini yaparak tüketmenizi önereceğim. Zira bu mütevazi sebze yararlıdır, bağışıklık sistemimizi güçlendirir, alkali beslenmede önemli bir rol oynar. Orta boy bir patates C vitamini ihtiyacını karşılar, tahıllardan bile daha çok karbonhidrat içerir. En önemlisi de halkımız tarafından çok sevilir.

Ancak patatesi sebze olarak bilsek de aslında içerdiği yoğun nişastalı karbonhidrat nedeniyle, sebze olarak değil karbonhidrat olarak değerlendirilmeli ve tahıl yerine tüketilmelidir. Patates tıpkı beyaz ekmek gibi değerlendirilmelidir.Yani ihtiva ettiği basit zincir karbonhidrat kilo alımına sebep olacağı düşünülerek dikkatli tüketilmelidir.

UZAYDA YETİŞTİRİLEN İLK SEBZE 

Bizim mütevazi patatesin ayrıca bir de uzay macerası vardır. Uzayda yetiştirilebilen ilk sebze olma şerefi onundur. (1995)

Tarihi değiştiren patatesin başka tarihi özelliğini de yazarak size afiyet olsun diyeyim; Patates kızartması ABD’ye ve dünyaya bizzat zamanın ABD başkanı Thomas Jefferson (1801-1809) tarafından tanıtılmıştır. Başkanlığı sırasında beyaz saray mutfağından hiç eksik olmamıştır mütevazi patates kızartması..

 


Yazı hakkında yapılan yorumlar

avatar
  Subscribe  
Bildir

Haber Bülteni

Toprakla Gelen sitesinde paylaşılan son dakika haberleri ve özel röportajları anında posta kutunda görmek ister misin?


Sosyal Medyada Biz

Yazarlarımız

Nihat DELİBAŞITüm
Yazıları
Enver OlgunsoyTüm
Yazıları
Özgür KurşunTüm
Yazıları
Türker AdakaleTüm
Yazıları
Aydın ŞenerTüm
Yazıları
burcuesmerTüm
Yazıları
Sinan DoğanTüm
Yazıları
Özdem EkinciTüm
Yazıları
Erdim ERDURANTüm
Yazıları
Destina AkgünTüm
Yazıları